قیمتگذاری شناورها از دیدگاه کارشناسی رسمی دادگستری
قیمتگذاری شناورها (Vessel Valuation) یکی از تخصصیترین حوزههای کارشناسی رسمی در بخش دریایی است. این فرآیند معمولاً در مزایدهها، مناقصهها، اختلافات حقوقی، بیمهای و قراردادهای خرید و فروش مطرح میشود. هدف این مقاله ارائه یک راهنمای کاربردی، دقیق و مطابق استانداردهای کارشناسی برای متخصصان، مدیران، قاضیان و ذینفعان صنعتی است.
۱) الزامات قانونی در قیمتگذاری شناورها
در چارچوب قوانین ایران، ارزیابی شناورها باید مطابق آییننامه کارشناسی رسمی، مقررات سازمان بنادر، مقررات ثبت کشتیها و ضوابط بیمهای انجام شود. مهمترین الزامات قانونی عبارتاند از:
- احراز مالکیت و بررسی مدارک ثبتی شامل سند مالکیت، پروانه بهرهبرداری و گواهیهای بازرسی.
- کنترل تطابق مشخصات شناور با سوابق ثبت و مستندات فنی.
- تعیین ارزش براساس اصول عرفی، ضوابط قانونی و استانداردهای کارشناسی.
۲) روشهای رسمی ارزشگذاری شناورها
الف) روش بازار (Market Approach)
این روش بر پایه مقایسه شناور با دادههای واقعی فروش، معاملات اخیر و قیمتهای روز بازار جهانی و منطقهای انجام میشود. این روش زمانی قابل اتکاست که دادههای قابل مقایسه وجود داشته باشد.
ب) روش هزینهای (Cost Approach)
در این روش، قیمت ساخت (Replacement Cost) و استهلاک فیزیکی و عملکردی بررسی میشود. این روش برای شناورهای خاص، سفارشی یا فاقد بازار فعال مفید است.
ج) روش درآمدی (Income Approach)
مبنای این روش پیشبینی درآمد آینده و محاسبه ارزش فعلی درآمد (NPV) است. در شناورهای خدماتی یا تجاری قابل استفاده است.
۳) عوامل فنی موثر در ارزشگذاری
مهمترین عوامل فنی که کارشناسان رسمی باید بررسی کنند:
- سال ساخت و جنس بدنه (Steel/Aluminium/Composite).
- وضعیت موتور، گیربکس و سامانه رانش.
- استراکچر، ضخامت بدنه و نتایج ضخامتسنجی.
- وضعیت تجهیزات ناوبری، ایمنی و دستگاهها.
- سابقه تعمیرات، H&M Claims و حوادث تأثیرگذار.
۴) خطاهای رایج در قیمتگذاری شناورها
- اتکا به قیمتهای غیررسمی یا فاقد منبع معتبر.
- عدم انجام Survey فنی قبل از تعیین ارزش.
- عدم لحاظ خسارات پنهان یا استهلاک عملکردی.
- نادیده گرفتن مقررات بیمهای یا الزامات ثبت کشتی.
نتیجهگیری
ارزشگذاری دقیق شناورها نیازمند دانش فنی، تجربه دریایی، شناخت قوانین و تسلط بر روشهای ارزیابی است. انجام این فرآیند توسط کارشناس رسمی متخصص، موجب پیشگیری از اختلافات حقوقی، تسهیل معاملات و افزایش شفافیت در پروندهها میشود.
جمعبندی
ارزشگذاری شناورها فرآیندی تخصصی و چندبعدی است که نیازمند ترکیب تحلیلهای فنی، اسنادی، حقوقی و بازار است. استفاده از روشهای استاندارد مانند Market، Cost و Income همراه با مستندسازی دقیق میتواند از بروز اختلافات، زیان بیمهای و خطای کارشناسی جلوگیری کند. اگر نیاز به تهیه گزارش کارشناسی رسمی، ارزیابی بیمهای یا مشاوره در خصوص پروندههای H&M و P&I دارید، میتوانید جهت بررسی دقیقتر با من در ارتباط باشید.
درخواست مشاوره در پرونده ارزشگذاری